فرانشیز چیست و به چه معناست

فرانشیز یا فرانچایز امتیازی است که در قالب قرارداد اعطا می شود که بین فرانشیز دهنده و فرانشیز گیرنده منعقد می گردد. در این قرارداد، حقوق پدیدآورنده بدون انتقال مال صورت می پدیرد و امتیازگیرنده در ازای مبلغی پول و تحت شرایطی خاص، حق ساخت، فروش، استفاده از علایم و نام تجاری را به متقاضی می دهد. لازم به یادآوری است که در این قرارداد می بایستی طرفین تاجر باشند.

فرانشیز چیست

فرانچایز یا حق امتیاز گونه‌ای از کسب و کار است که بر پایه آن به یک شرکت اختیار داده می‌شود که تولیدات یا فراورده‌های شرکت دیگر را بفروشد و در برابر آن مبلغی دریافت کند که به این مبلغ، مبلغ فرانشیز می‌گویند.

فرانشیز (Franchise) نوعی قرارداد تجاری و حقوقی است که در آن، یک شرکت یا برند معتبر (فرانچایز دهنده) به فرد یا کسب‌وکار دیگری (فرانشیز گیرنده) اجازه می‌دهد تا تحت نام تجاری، سیستم فروش، فرایندهای عملیاتی، آموزش‌ها و پشتیبانی آن برند، فعالیت اقتصادی مستقل خود را راه‌اندازی کند. در ازای این امتیاز، فرانشیزگیرنده موظف است مبلغی تحت عنوان «حق امتیاز اولیه» و معمولاً درصدی از درآمد یا سود فروش را به فرانشیزدهنده پرداخت کند. این مدل کسب‌وکار یکی از سریع‌ترین و کم‌ریسک‌ترین روش‌ها برای گسترش برندها و سرمایه‌گذاری‌های نوین در بازارهای رقابتی است.

سیستم فرانشیز در صنایع مختلفی همچون فست‌فود، رستوران، فروشگاه‌های زنجیره‌ای، خدمات حمل‌ونقل، خدمات آموزشی، پوشاک، و داروخانه‌ها توسعه یافته است. مزایای اصلی فرانچایز شامل ورود به بازار با نام تجاری معتبر، کاهش ریسک کسب‌وکار، دسترسی به آموزش و پشتیبانی حرفه‌ای، و استفاده از تجربه‌های برند مادر می‌باشد. همچنین، این مدل امکان توسعه سریع برند در مناطق مختلف و افزایش سهم بازار بدون نیاز به سرمایه‌گذاری مستقیم توسط فرانشیز دهنده را فراهم می‌سازد. به دلیل ساختار حقوقی دقیق و الزام‌آور، مشاوره حقوقی و بررسی دقیق مفاد قرارداد فرانشیز پیش از امضا، برای موفقیت در این مدل الزامی است.

توضیحی ساده تر از فرانچایز

فرانشیز یک شبکه ارتباطی میان کسب و کارهای مستقل کوچک می‌باشد که به هر یک از این کسب و کارهای کوچک اجازه می‌دهد که تحت یک نام بازرگانی مشترک و یک هویت فعالیت کنند و همگی از یک متد موفق (که پیشتر آزمایش شده) و بازاریابی مشترک بهره‌گیری کنند. در عمل فرانشیز یک راهبرد کسب و کار برای جذب و نگهداری مشتری است. یک سیستم بازاریابی است که هدف آن ایجاد یک تصویر دربارهٔ فراورده‌ها یا خدمات یک شرکت در ذهن مشتری می‌باشد.

شرکت اصلی پس از راه‌اندازی شعبهٔ شما اقدام به بازرسی‌های دوره‌ای میکند تا از کیفیت ارائه خدمات به مشتریان مطمئن باشد. در ازای آن بنا به توافقات اولیه، درصد کمی از فروش را به صورت ماهانه از شما دریافت می‌کند تحت عنوان (Royalty Fee).

باتوجه به میزان قدرت برند، از روز اول مشتریانی دارید که شما را به خوبی می‌شناسند. و کیفیت محصولات و خدمات شما را تأیید می‌کنند.

تفاوت عمده فرانچایز و حق لیسانس

مهمترین تفاوت بین فرانشیز و واگذاری حق لیسانس در نوع کنترل و نظارتی است که توسط شرکت واگذار کننده اعمال می شود. در واگذاری حق لیسانس شرکت واگذار کننده در روش تولید و نوع عملیات اجرایی دخالتی نمی کند. فقط به بررسی کالاهای تولیدی و اطمینان از رعایت استانداردهای کیفیت می پردازد. اما در فرانشیز شرکت فرانشیز دهنده کنترل دقیق و کاملی بر عملیات و روشهای تولیدی دارد. به عنوان مثال مکان و زمان عملیات، نوع مدیریت و سایر عوامل وابسته به اجرا و تولید محصولات تحت نظر شرکت فرانشیزدهنده قراردارد.

دلیل خرید فرانچایز چیست

گاهی اوقات خرید یک کسب و کار موجود برای خریدار کسب و کار و یا سرمایه گذار توجیه اقتصادی در برندارد و درکنار آن راه اندازی کسب و کار جدید نیز می تواند با هراس و استرس فراوانی برای شخص همراه باشد بنا براین گزینه بعدی می تواند گرفتن فرانچایز باشد. در مدل کسب و کار فرانچایز ، شما باید هزینه اولیه ای پرداخت کنید. و بازای فروش های آینده خود نیز بخشی از درآمد حاصله رو به دهنده فرانچایز می دهد.

مزایای فرانچایز در تجارت مدرن

کاهش ریسک راه‌اندازی کسب‌وکار: ورود به یک سیستم فرانچایز، به معنای بهره‌مندی از برند شناخته‌شده، مدل کسب‌وکار آزمایش‌شده، و پشتیبانی مستمر است. این عوامل باعث کاهش احتمال شکست، به‌ویژه در مراحل اولیه راه‌اندازی، می‌شود.

دسترسی به آموزش و پشتیبانی تخصصی: بیشتر فرانچایزرها (اعطاکنندگان فرانچایز) آموزش‌های کامل مدیریتی، عملیاتی و بازاریابی را به فرانچایزی‌ها ارائه می‌دهند، که باعث ارتقاء کیفیت خدمات و افزایش احتمال موفقیت می‌شود.

قدرت برند و اعتماد مشتری: فعالیت تحت نام یک برند معتبر، باعث می‌شود مشتریان سریع‌تر به کسب‌وکار جدید اعتماد کنند و از خدمات یا محصولات آن استفاده کنند.

صرفه‌جویی در تبلیغات و بازاریابی: بسیاری از فرانچایزر ها کمپین‌های تبلیغاتی گسترده‌ای دارند که سود آن به تمام شعب می‌رسد. این مزیت، هزینه‌های بازاریابی محلی را برای فرانچایزی کاهش می‌دهد.

معایب فرانچایز در تجارت مدرن

وابستگی شدید به فرانچایزر: فرانچایزی‌ها باید طبق دستورالعمل‌ها و سیاست‌های برند اصلی عمل کنند و آزادی عمل زیادی در تصمیم‌گیری ندارند. این موضوع می‌تواند برای کارآفرینان خلاق محدودکننده باشد.

هزینه‌های اولیه و مستمر بالا: خرید فرانچایز نیاز به پرداخت حق امتیاز اولیه دارد و معمولاً فرانچایزی‌ها موظف به پرداخت درصدی از درآمد یا سود خود به فرانچایزر هستند (royalty fees).

ریسک شهرت مشترک: اگر یکی از شعب فرانچایز در جای دیگر عملکرد ضعیفی داشته باشد یا وارد رسوایی شود، اعتبار همه شعبه‌ها از جمله شما هم آسیب خواهد دید.

محدودیت در توسعه کسب‌وکار شخصی: ممکن است نتوانید ایده‌ها یا محصولات جدیدی به کسب‌وکار اضافه کنید، مگر اینکه توسط فرانچایزر تأیید شده باشد.

تفاوت فرانشیز با نمایندگی در چیست

تفاوت ساختاری و حقوقی فرانچایز و نمایندگی

فرانچایز یک مدل کسب‌وکار جامع و سیستماتیک است که در آن فرانچایزی (دریافت‌کننده امتیاز) مجوز استفاده از نام تجاری، سیستم مدیریتی، روش‌های عملیاتی و گاهی حتی آموزش کارکنان را از فرانچایزر (اعطاکننده امتیاز) دریافت می‌کند. این رابطه، یک قرارداد رسمی با الزام‌های گسترده‌ است و فرانچایزی باید دقیقاً مطابق با استانداردها و چارچوب برند اصلی فعالیت کند. در مقابل، نمایندگی بیشتر به معنای دریافت اجازه فروش کالا یا خدمات یک شرکت است، بدون الزام به پیروی کامل از ساختار و مدل کسب‌وکار آن شرکت.

تفاوت در استقلال عملیاتی و میزان کنترل

در سیستم فرانچایز، کنترل برند اصلی بر فعالیت‌های فرانچایزی بسیار زیاد است؛ به‌طوری‌که حتی دکور، قیمت‌گذاری، بازاریابی و محل استقرار فروشگاه نیز ممکن است از پیش تعیین‌شده باشد. این در حالی است که نماینده معمولاً آزادی بیشتری در نحوه اجرای فروش، تعیین قیمت نهایی و مدیریت عملیات دارد. نمایندگی بیشتر شبیه به یک شریک توزیعی یا بازاریاب برای محصولات یک شرکت عمل می‌کند، ولی فرانچایز بخشی از یک زنجیره منسجم و یکپارچه به شمار می‌رود.

مزایا برای فرانشیز گیرنده

• استفاده از یک برند معروف و عدم نیاز به ایجاد برند از ابتدا
• استفاده از فرآیندهای مدیریتی مشخص و موفق
• ریسک شکست کمتر
• کاهش هزینه های راه اندازی و تبلیغات
• شانس بیشتر برای دریافت وام و اعتبار مالی
• حمایت از طرف شرکت فرنچایز دهنده

مزایا برای فرانشیز دهنده

• توسعه کم هزینه : در صورتی که فرنچایز دهنده بخواهد خودش به توسعه شعب اقدام کند. باید هزینه سرمایه ای زیادی را متحمل شود که به راحتی نمی توان این حجم سرمایه را تامین کرد.
• دسترسی به پول بیشتر برای تبلیغات

از جمله مزایایی که استفاده از این قراردادها برای فرانشیز دهنده در پی خواهد داشت میتوان به عدم نیاز به سرمایه گذاری مستقیم برای افتتاح واحدهای فروشگاهی برای صاحب امتیاز، رشد سریع زنجیره ای فرانشیز در مناطق مختلف، بهره مندی از اعتبار و حمایت صاحب برند برای ورود به بازار به نفع شرکت های کوچک و متوسط، استفاده از مدیریت یک نظام واحد از کانال صاحب برند و نیز افزایش شهرت و محبوبیت سیستم فرانشیز اشاره کرد.
همچنین استفاده از شهرت قبلی شرکتی که قبلا با موفقیت همراه بوده را میتوان از جمله مهمترین فواید این قراردادها برای فرانشیزگیرنده دانست.

مثال :

شرکت مک دونالد معروف‎ترین شرکتی است که حق امتیاز کسب و کار خود را به فروش رساند. این شرکت در حال حاضر شعبه‌های بسیاری زیادی در سراسر دنیا دارد که بخش قابل توجهی از آنها فرانشیز هستند. مک دونالد مدل , علامت تجاری، مواد اولیه، آموزش، تبلیغات و تجهیزات خود را در اختیار علاقمندان به راه اندازی شعب جدید قرار می دهد. از جمله برندهای معروف دنیا که با این مدل تجاری فعالیت می کنند. میتوان به کی اف سی، استار باکس، برگر کینگ، پیتزا هات اشاره کرد همانطور که مشخص است. این مدل کسب و کار در صنایع غذایی در دنیا بسیار بیشتر مورد توجه است.